Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
مشاوره آنلاین افسردگی

آیا افسردگی با مشاوره آنلاین درمان می‌شود؟

مقدمه‌ای بر مشاوره آنلاین درمان افسردگی

در دهه‌ی گذشته خدمات روان شناختی آنلاین با اقبال مردمی در کشورهای توسعه یافته روبه‌رو شده است. خدماتی که به تناسب سبک زندگی امروز بشر ایجاد شده و هر روز نفوذ بیشتری در بین درمانگران پیشرو در حرفه ی روان شناسی پیدا می‌کند. روان‌شناسان همواره از تاثیرات مضری که تکنولوژی بر سبک زندگی ما می‌گذارد سخن گفته‌اند، در سیستم نوین مشاوره این امکان فراهم شده است تا همین تکنولوژی را برای ایجاد تغییرات سازنده در زندگی بکار بگیریم.

چالش های مشاوره آنلاین

آیا امکان دارد که در فضای آنلاین، به صورت نوشتار (چت) همزمان یا ناهمزمان (مشاوره آفلاین) بتوان اتحاد درمانی را ایجاد کرد؟

منظور از اتحاد درمانی آن است که وقتی شما با یک مشاور صحبت می‌کنید احساس کنید که شما را می‌فهمد، حرف‌تان را شنیده است و با شما همدل است.

از سوی دیگر کار در فضای آنلاین که از مشاوره با ایمیل شروع شد و اکنون تقریباً در همه ی پلتفرم‌های پیام‌رسانی مانند تفلن، واتس‌اپ، تلگرام، فیسبوک و اسکایپ ادامه دارد، برای مشاور نیز چالش‌هایی را در بر دارد. از همین روی خدمات‌رسانی به هر شیوه ی ممکن، اگر چه که ممکن است ایده‌ی خوبی به نظر بیاید اما مهم‌ترین امر در زمینه‌ی خدمت‌رسانی خصوصاً روان‌درمانی و مشاوره، اثربخشی آن است.

اثربخشی
به همین منظور، متخصصان سلامت روان در یک دهه ی گذشته تحقیق های فراوانی را در زمینه ی بررسی میزان اثربخشی مشاوره آنلاین انجام داده‌اند. آیا مشاوره ی آنلاین به همان میزان مشاوره حضوی اثربخش است؟ آیا از مشاوره آنلاین برای درمان مشکلات خانوادگی که نیاز به حضور بیش از یک عضو خانواده دارند نیز می توان استفاده کرد؟
در دو سال و نیم گذشته که به صورت خاص به روان‌درمانی آنلاین پرداخته ام، شگفتی های بسیاری در این فضا مشاهده کرده ام که از سطح انتظارات اولیه ام بسیار فراتر بوده است.
در بسیاری از اختلالات رایج مانند اختلالات اضطرابی، افسردگی و خلقی اثر بخشی مشاوره آنلاین خوب گزارش شده است و تفاوتی با مشاوره حضوری وجود ندارد. در برخی از اختلالات مانند اضطراب اجتماعی اثربخشی مشاوره آنلاین بسیار خوب است. افراد زیادی وجود دارند که با مشکلاتی از قبیل حمله ی وحشت زدگی (پنیک)، بازار هراسی (آگورافوبیا) و حتی افسردگی دست به گریبان هستند و یکی از عوارض و نشانه‌های اختلال‌شان آن است که خارج شدن از منزل و مراجعه کردن به روان‌شناس برای‌شان بسیار دشوار است.

آیا افسردگی با مشاوره آنلاین درمان می‌شود؟

مشاوره ی آنلاین با بهره گرفتن از تکنولوژی می تواند طول مدت ابتلا به اختلال را به نحو چشمگیری کاهش دهد و حتی با ترکیب شدن با مشاوره ی حضوری(خصوصاً برای کسانی که به واسطه ی مشکل‌شان نمی‌توانند از منزل خارج شوند) بهترین نوع درمان ممکن را برای آنها فراهم آورد.

موضوع مهم دیگر بحث فرهنگی است. روان‌شناسی ایرانی اساساً بر پایه ی روان‌شناسی آمریکایی بنیان نهاده شده است. درمان‌گران در ایران آنگونه عمل می کنند که درمان‌گران در آمریکا و از این جهت ممکن است برخی ملاحظات فرهنگی مورد غفلت واقع شوند. برای نمونه افراد در ایران تقریباً از آموزش های جنسی محروم هستند در حالیکه در آمریکا و بسیاری از کشورهای دیگر، این آموزش ها بخشی از نظام آموزشی و تحصیلی است. در دو سال و نیم گذشته بسیار زیاد با زوج هایی برخورد کرده ام که سوالاتی ذهن شان را مشغول کرده است اما بنا به دلایل فرهنگی، تا کنون نتوانسته اند با راحتی و آسودگی خیال سوالات خود را مطرح کنند.
زوج های بسیاری مطرح کرده اند که اگر فضای آنلاین و یا حتی ناشناس وجود نداشت مشخص نبود که تا چه مدت دیگر با این سوالات دست به گریبان خواهند بود. این مشکل شاید برای بسیاری دیگر از مردمان و کشور ها چندان مطرح نباشد، هر چند که احساس شرم در همه جای دنیا وجود دارد اما وقتی که این موارد جزئی از آموزش های همگانی باشند و در دسترس همه قرار گیرند، حتی ممکن است نیازی به مطرح کردن سوال نباشد و همان آموزش صرف کفایت کند.

مشاوره از راه دور چه میزان قدمت دارد

بسیاری از متخصصان از دیرباز نسبت به انجام درمان از راه دور مخالفت می کرده اند. شاید اولین گروهی که به صورت تخصصی اقدام به انجام خدمات مشاوره از راه دور کردند، روان‌کاوها بودند. روان‌کاو ها بیش از نیم قرن است که از تلفن برای انجام روان‌کاوی استفاده می کنند. در تمام این سال‌ها عده ی بسیاری مخالف این چنین ارائه ی خدماتی بوده اند اما جالب است که در گذر زمان از تعداد شان کاسته شده است و به مرور متوجه شده اند که : آنچه که درمان را ممکن می کند ذات ارتباط انسانی است و این ارتباط می تواند حتی به صورت نامه نگاری نیز صورت پذیرد. امروزه امکانات بیشتری در اختیار درمانگران قرار دارد، آنها می توانند با استفاده از تماس صوتی، تصویری، متن و حتی ارسال عکس و تصویر، ویدئو، گیف و ایموجی با مراجعان خود در ارتباط باشند.
بسیار پیش می آید که یک مراجع بیان می کند: دیروز یک موسیقی را گوش می کردم، کاملاً احساس میکردم که حال مرا بیان می کند. در مشاوره ی اینترنتی ناهمزمان(آفلاین)، مراجع این امکان را دارد که در لحظه ای که بخواهد مشاور اش را از تجربیات درونی اش مطلع کند.
برای مثال بسیار پیش می آید که درمان‌گران از مراجعین خود می خواهند که رویاهای شان را یادداشت کنند و در جلسه ی بعدی درمان با خود بیاورند.
در مشاوره ی اینترنتی، این امکان وجود دارد که مراجع حتی با ظبط کردن ویدئویی از خود، درست پس از بیدار شدن، رویا را با درمان‌گر به اشتراک بگذارد. بدین صورت امکان فراموش شدن کل یا بخشی از رویا و اتکای بیشتر بر روی حافظه بسیار کاهش می یابد.
بسیاری از پژوهشگران استدلال کرده اند که مشاوره ی آنلاین سبک جدیدی از درمان‌گری و مشاوره نیست بلکه صرفاً شیوه ی جدیدی از ارائه ی خدمات است، یعنی؛ چه شما به یک روان‌کاو مراجعه کنید و چه از طریق اینترنت با او در ارتباط باشید، تکنیک ها و روش درمان یکسان است و صرفاً شیوه ای که شما این خدمات ِدرمانی را دریافت می کنید تفاوت کرده است.
تحقیقات
با توجه به آنچه نظریات اگزیستانسیال و انسان گرایی به ما نشان داده اند، توانایی همدل بودن درمانگر یکی از فاکتور های ست که می تواند بر نتیجه ی درمان اثر بگذارد. سوال مهم این است که آیا همدلی آنلاین امکان پذیر است؟ در سالهای اخیر، مکتب اگزیستانسیال و خصوصاً اروین یالوم، نفوذ رو به افزایشی بر جامعه ی رواندرمانی ایران داشته است. یالوم و نظریه ی وجودگرایی او، برای سالها یکی از مخالفان مشاوره ی آنلاین بوده اند. اخیراً اروین یالوم در کنفرانسی که با عنوان «آینده ی روان درمانی» با روان درمانگران آنلاین داشت، موردی را تعریف کرد که برای کمک به شخصی در جایی دور افتاده مجبور به استفاده از تکنولوژی و اینترنت شده است. نتایج آن دوره ی درمانی به حدی مثبت بود که سبب تغییر دیدگاه یالوم نسبت به مشاوره آنلاین شد.
بایستی توجه بشود که مشاوره ی آنلاین مکتب متفاوتی در روان شناسی نیست و پایبند به نظریات شناخته شده و کاربردی روان شناسی است. تفاوت مشاوره ی آنلاین با مشاوره ی سنتی که به شیوه ی رو در رو انجام می شود، در سبکی است که برای ارائه خدمات انتخاب کرده است؛ یعنی انجام خدمات روان شناختی بر بستر اینترنت.

مزایا و مضررات مشاوره آنلاین افسردگی

درمان آنلاین، که به درمان الکترونیکی (ای-تراپی) یا مشاوره ی آنلاین هم معروف است چالش های منحصر به فردی مانند رازداری اطلاعات مراجع، مناسب بودن استفاده از این سبک درمانی برای دامنه ی متنوعی از اختلالات روان شناختی را ایجاد کرده است.

مزایای مشاوره ی آنلاین افسردگی:

گزینه ی مناسبی برای مناطق دور افتاده
فراهم کردن دسترسی برای کسانی که محدودیت های جسمانی دارند
آسودگی در دسترسی برای همگان و صرفه ی اقتصادی
درمان آنلاین اطلاعات را بیشتر در دسترس همگان قرار می دهد
می تواند به عنوان یک ابزار آموزشی عمل کند

درمان آنلاین می تواند ابزار کمکی مهمی برای مردم بجهت یادگیری بیشتر در مورد سلامت روان شناختی باشد. حتی اگر که احساس می کنید از نظر سلامت روان‌شناختی قوی هستید، درمان آنلاین می تواند به شما کمک کند تا از قدرت روان شناختی بیشتری برخوردار شوید. شما می توانید در مورد رفتارهای سالم و مکانیزم های سازگاری که منجر به سلامت بهتر روان شناختی می شوند بیشتر بدانید.

معایب درمان آنلاین
نگرانی در مورد حفظ رازداری اطلاعات مراجع، حریم خصوصی و ضعف در تکنولوژی
درمان آنلاین نمی تواند برای شرایط بحران بکار گرفته شود
(از آنجایی که درمانگران آنلاین ممکن است فاصله ی مکانی با مراجع داشته باشند، پاسخ دادن سریع و موثر هنگامی یک بحران رخ می دهد با دشواری مواجه می شود. اگر یک مراجع افکار خودکشی را تجربه می کند یا از یک تراژدی شخصی رنج می برد، ارائه ی کمک مستقیم ممکن است با چالش هایی رو به رو گردد)

درمان آنلاین برای کسانی که بیماری های شدید روان پزشکی دارند مناسب نیست
درمان آنلاین ممکن است برخی اطلاعت مهم را شامل نشود
(در بسیاری از موارد درمانگران آنلاین نمی توانند بروزهای چهره ای، سیگنان های صوتی یا زبان بدن را ببینند. این سیگنال ها در برخی موارد می توانند بسیار گویای احساسات مراجع باشند و برای درمانگر تصویر دقیق تری از احساسات، افکار، خلق و رفتار مراجع ترسیم کنند. برخی از متد های ارائه خدمات مانند ارسال صدا بر بستر اینترنت یا گفت و گوی تصویری می توانند تصویر روشن تری از شرایط بدست دهند. اما بررسی اینکه صمیمت در این سبک چطور اتفاق می افتد مورد وفاق همگان نیست.)

نگرانی های اخلاقی و قانونی که مشکلات بالقوه ای را ممکن است ایجاد کند
(درمان آنلاین محدودیت جغرفیایی را کاملاً از میان بر می دارد و اجرایی کردن ضوابط اخلاقی و قانونی را با چالش مواجه می کند. درمانگران می توانند از هر جایی اقدام به ارائه خدمات درمانی کنند، درحالیکه هر یک از کشورها و یا حتی ایالت ها در یک کشور ممکن است قوانین و محدودت های خاص خود را داشته باشند.)
مزایای درمانیِ گفت و گوی نوشتاری

نگارش نامه به قصد مشاوره اقدام جدیدی نیست؛ فروید روانکاو شهیر اتریشی برای ارتباط داشتن با مراجعین خود در حدود یک قرن پیش، نامه رد و بدل می کرد. امروزه نامه ها می توانند با سرعت رعد از راه اینترنت ارسال شوند. بدین صورت است که نامه نگاری اینترنتی، بهمراه بکارگیری ابزار های دیگری که تکنولوژی مدرن ارائه می کنند گرد هم آورده شده اند و ”مشاوره آنلاین” یا ”درمان آنلاین” را ایجاد کرده اند.

یکی از مزایای ارائه ی مشاوره ی آنلاین این است که به مراجع امکان انتخاب بین ایمیل، چت کردن، ارسال صدا، یا تصویر که قابل ذخیره شدن هستند، را می دهد. مراجع از این امکان ها جهت مرور کردن موارد مطرح شده، تمرین کردن رفتارهای جدید می کند که سبب تقویت پیامِ درمانی می شود.

فراتر از درکی که نسبت به مشاوره ی آنلاین وجود دارد، یک درمانگر آنلاین قادر است نه تنها رویدادهای مهم زندگی مراجع را مورد بررسی قرار دهد، بلکه می تواند کلمات مراجع را در بستر نوشتاری به وی بازنمایی کند، او را تشویق به بهره گیری از خلاقیت در بروز دادن خود(برای مثال استفاده از فونت های رنگی یا گرافیک)، ترکیب کردن مدل های گوناگون در یک دوره درمانی مثل ایمیل، چت، تلفن، مراجعه ی رو در رو، پیام نویسی، وقایع نگاری بعنوان تکلیف، و حتی استفاده از واقعیت مجازی، و تقویت کننده خود-یاری، حمایت ، و منابع اطلاعاتی آنلاین باشد.
بسیار شگفت انگیز است که درمانگران چنین ابزارهای متنوعی را برای کمک رسانی به مراجع در راه کشف خود، یاری رساندن به خود و رسیدن به اهداف خود، در اختیار داشته باشند و به روشنی می توان دید که این ابزارها پتانسیل متحول کردن نحوه ی ارائه ی خدمات سلامت روان را که هم اکنون هم در حال روی دادن است، دارا هستند.
علاوه بر مشاوره و مشاوره آنلاین، مراجعه به روان‌پزشک هم همواره مورد توجه بسیاری از مردم است. سوالی که زمینه ساز بسیاری از بررسی های علمی شده است این است که: آیا مراجعه به روان‌پزشک بهتر است یا مراجعه به روان‌شناس؟ پاسخ به این سوال ممکن است همیشه روشن نباشد. برای برخی از اختلالاتی که به حد شدید و حادی رسیده اند ممکن است بهتر باشد شروع درمان با دارو درمانی و مراجعه به روان‌پزشک باشد اما نکته ی همه این است که اگر چه درمان های دارویی می توانند تاثیرات خوب و حتی شگفت انگیزی داشته باشند، ریشه ی مشکل را برطرف نمی کنند. اغلب مشکلات روان‌شناختی بواسطه ی تجربیات فرد و تعامل او با محیط پیرامونی ایجاد شده اند و دارو نمی تواند بر روی این تجربیات اثر داشته باشد. به همین جهت اگر چه دارو درمانی در بسیاری موارد لازم و حتی حیاتی است اما اغلب نمی تواند به تنهایی کافی باشد.

یه خبر خوب

فول فکر امکان استفاده از مشاوره روانشناسی بصورت آنلاین و با استفاده از روانشناسان باتجربه فراهم کرده. شما می توانید از طریق گفتگوی متنی و صوتی با مشاوران ارتباط برقرار نمایید.