Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
ثبت نام در طرح درمانی جامع مشاوره

رزرو وقت مشاوره حضوری

زوال عقل یا دمانس چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟

زوال عقل چیست؟

زوال عقل یا دمانس اختلالی است که موجب اختلال در تفکر، حافظه و استدلال می‌شود. این اتفاقی زمانی رخ می‌دهد که قسمت‌هایی از مغز که در یادگیری، حافظه، تصمیم‌گیری و زبان کاربرد دارند، آسیب دیده و یا بیمار شود.

این اختلال در دسته‌ی اختلالات عصبی شناختی جای می‌گیرد و از نوع اختلالات اصلی این دسته است. باید در نظر داشت که اختلالاتی که در این دسته جای می‌گیرند به خودی خود بیماری نیستند بلکه گروهی از علائم حاصل از شرایط به وجود آمده است که بیماری محسوب می‌شود.

بیماری آلزایمر شایع‌ترین بیماری ای است که علت بروز دمانس است. بین ۶۰ تا ۸۰ درصد افراد مبتلا به زوال عقل دارای آلزایمر می‌باشند. اما تقریبا ۵۰ دلیل دیگر برای بروز زوال عقل وجود دارد.

ممکن است بتوان با درمان برخی علائم اختلال دمانس را از بین برد. اما تقریبا بیشتر بیماری‌هایی که موجب بروز دمانس می‌شوند غیرقابل درمان هستند.

علل بروز زوال عقل

شایع‌ترین علل به وجود آمدن دمانس عبارتند از :

  • بیماری‌های تخریب‌کننده‌ی نوروبیولوژیکی : این شامل بیماری آلزایمر، بیماری پارکینسون، بیماری هانتینگتون و برخی از انواع مربوط به سفت شدن بافت‌ها می‌شود. این بیماری‌ها معمولا با گذر زمان بدتر و بدتر می‌شوند.
  • اختلالات عروقی : این‌ها معمولا اختلالاتی هستند که گردش خون در مغز شما را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
  • آسیب‌های مغزی ناشی از تصادفات، صقوط، صدمه و غیره.
  • عفونت سیستم عصبی مرکزی، شامل مننژیت، HIV ، بیماری کروتزفلد جاکوب و غیره.
  • مصرف طولانی مدت الکل و مواد مخدر.
  • ازدیاد غیرعادی مایع در مغز

انواع مختلف زوال عقل

بسته به این که کدام ناحیه از مغز تحت تاثیر قرار می‌گیرد می‌توان زوال عقل را به دو گروه مختلف تقسیم‌بندی کرد:

  • زوال عقل قشری (Cortical) : این نوع زوال به دلیل بروز مشکلات و آسیب‌هایی در ناحیه‌ی بیرونی مغز رخ می‌دهد. این ناحیه نقش مهمی در حافظه و زبان بازی می‌کند. افراد مبتلا به این نوع دمانس معمولا به شدت حافظه‌ی خود را از دست می‌دهند، نمی‌توانند چیزها را به یاد آورند و از درک زبان نیز عاجز هستند.
  • زوال عقل زیر قشری (subcortical) : به علت بروز مشکلات در لایه‌های درونی‌تر مغز اتفاق می‌افتد. افراد مبتلا به این نوع دمانس تمایل به تغییر سرعت در فکر کردن و شروع فعالیت‌ها دارند. معمولا افرادی که به این نوع از اختلال دچار هستند مبتلا به فراموشی و یا مشکلات زبانی نمی‌شوند. بیماری‌هایی همچون پارکینسون، هانتینگتون و اچ آی وی می‌توانند در این دسته از دمانس قرار گیرند.

برخی از انواع دمانس نیز هر دو ناحیه‌‌ی مغز را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

 

آیا درمانی برای زوال عقل وجود دارد؟

برای درمان دمانس پزشکان معمولا آنچه موجب آن شده را درمان می‌کنند. تقریبا نزدیک به بیست درصد از عوامل بروز این اختلال بازگشت‌پذیر است.

از عوامل دمانس که قابل بازگشت می‌باشند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سوء مصرف مواد مخدر و الکل
  • تومورها
  • لخته‌های خون و یا ایجاد مایع در مغز
  • اختلالات متابولیک مانند کمبود ویتامین ب۱۲
  • سطح پایین هورمون‌های تیروئید که کم کاری تیروئید نامیده می‌شود.
  • قند خون پایین
  • اختلالات شناختی مرتبط با اچ آی وی

این نوع از دمانس را می‌توان تا حدودی مدیریت کرد اما بازگشت‌پذیر نیستند و با گذشت زمان نیز بدتر می‌شوند.

  • بیماری آلزایمر
  • دمانس عروقی
  • زوال عقل در اثر بیماری پارکینسون و اختلالات مشابه
  • بیماری کروتزفلد جاکوب

 

مراحل اختلال دمانس

معمولا دمانس طی مراحل زیر پیشروی می‌کند. اما گاهی نیز این مراحل بستگی به ناحیه‌ای از مغز دارد که تحت تاثیر قرار گرفته است.

زوال عقل
مراحل زوال عقل یا دمانس
  1. بدون آسیب دیدگی : فردی که در این مرحله قرار دارد ممکن است هیچ گونه علائمی از خود بروز ندهد اما نتایج آزمایشات ممکن است حاکی از این مشکلات باشند.
  2. زوال بسیار ضعیف : شما ممکن است تغییراتی جزئی در رفتارها و عملکرد فرد مشاهده کنید اما فرد همچنان می‌تواند به صورت مستقل زندگی کند.
  3. زوال خفیف : شما شاهد تغییرات بیشتری در طرز تفکر و استدالال فرد خواهید بود. این فرد ممکن است در برنامه‌ریزی دچار مشکل شده باشد و یا بارها و بارها عمل یا سخن خود را تکرار کند. علاوه بر این بیمار ممکن است زمان زیادی را صرف یادآوری رویدادهای اخیر زندگی خود کند.
  4. زوال میانه یا متعادل : او مشکلات بیشتری در به یاد آوردن خاطرات و برنامه‌ریزی خواهد داشت. از طرفی ممکن است در مسافرت و یا مدیریت پول نیز به مشکل بخورد.
  5. زوال نسبتا شدید : او احتمال دارد شماره تلفن و یا نام نوه‌های خود را به یاد نیاورد. او ممکن است با زمان دچار مشکل شده و روزهای هفته را باهم اشتباه بگیرد. او ممکن است برای انجام برخی کارهای روزمره اش همچون انتخاب لباس برای موقعیت‌های مختلف و غیره دچار مشکل شود.
  6. زوال شدید : او ممکن است کم کم نام همسر خود را نیز فراموش کند. او معمولا برای غذا خوردن و رفتن به دستشویی نیاز به کمک خواهد داشت. علاوه بر این تغییراتی نیز در شخصیت و احساسات او مشاهده خواهید کرد.
  7. زوال بسیار شدید : او دیگر نمی‌تواند بیشتر از مدتی محدود از افکار و عقاید خود صحبت کند. این فرد نمی‌تواند زمان زیادی را برای راه رفتن بگذارد و بیشتر مواقع روز را معمولا بر روی تخت و استراحتگاه خود به سر می‌برد.

 

زوال عقل تا چه اندازه در بین مردم رایج است؟

حدود ۵ تا ۸ درصد از افراد بالای ۶۵ سال مبتلا به نوعی از زوال عقل هستند. این درصد با گذشت هر ۵ سال از ۶۵ سال دو برابر می‌شود. نیمی از افراد در سن ۸۰ سالگی دچار زوال عقل هستند.

 

یه خبر خوب

فول فکر امکان استفاده از مشاوره روانشناسی بصورت آنلاین و با استفاده از روانشناسان باتجربه فراهم کرده. شما می توانید از طریق گفتگوی متنی و صوتی با مشاوران ارتباط برقرار نمایید.