Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
ثبت نام در طرح درمانی جامع مشاوره
دلایل روانی بی‌خوابی

رزرو وقت مشاوره حضوری

دلایل روانی بی‌خوابی هایمان را بشناسیم!

صدای زنگ ساعت برای بیشتر انسان‌ها یک صدای آشناست. بی‌خوابی در واقع نوعی ناتوانی افراد در به خواب رفتن یا در خواب ماندن است و یا ممکن است فرد مبتلا به آن تمایل زیادی به زود بیدار شدن داشته باشد و از ضعف در خوابهایش رنج ببرد. اما یافتن دلایل روانی بی‌خوابی به ما کمک می‌کند که با دید بهتری به ماجرا نگاه کنیم و راه‌حل‌های مناسب‌تری برای درمان بیابیم. اما قبل از یافتن دلایل روانی بی‌خوابی می‌بایست خود بی‌خوابی را به درستی تعریف کنیم و دید درستی از آن به دست آوریم.

بی‌خوابی چیست؟

بی‌خوابی به معنای احساس خواب ناکافی یا کم کیفیت به دلیل داشتن یک یا چند مورد زیر است:

مشکل در به خواب رفتن (بی‌خوابی اولیه)، مشکل در خواب ماندن در طول شب (بی‌خوابی میانه)، زود بیدار شدن از خواب (بی‌خوابی نهایی) و یا خواب نامتعارف که فرد با وجود داشتن خواب کافی این حس را دارد که خوابش ناکافی بوده و احساس خوابالودگی او را رها نمی‌کند. برای تشخیص قاطعانه‌ی این که فرد مبتلا به بی‌خوابی است باید این علائم حداقل سه شب در هفته تکرار شوند و این سختی خواب را حداقل به مدت یک ماه فرد می‌بایست تجربه کرده باشد. تمامی این علائم می‌تواند منجر به خواب آلودگی روزانه، تمرکز پایین، تحریک پذیری و حساسیت، عدم توانایی در تجدید انرژی و تجدید قوا برای شروع یک روز خوب، در فرد شود.

بی‌خوابی براساس مدت زمانی که فرد می‌خوابد و یا مدت زمانی که طول می‌کشد تا فرد به خواب برود تعریف نمی‌شود بلکه براساس نیاز هرفرد به خواب و میزان رضایت او از خوابش تعریف می‌شود. یکی از ویژگی‌های کلیدی بی‌خوابی این است که فرد در نتیجه‌ی خواب ضعیف خود دچار اختلال در عملکرد می‌شود.

بی‌خوابی را می‌توان در سه دسته‌ی اپیزودیک، مداوم و یا مکرر طبقه‌بندی کرد. بی‌خوابی‌ای که یک الی سه ماه به طول انجامد بی‌خوابی اپیزودیک نامیده می‌شود. بی‌خوابی‌ای که به مدت سه ماه تا بیشتر طول بکشد بی‌خوابی مداوم نام دارد. در صورتیکه بی‌خوابی به صورت چند اپیزود در سال طول بکشد نیز بی‌خوابی مکرر نام می‌گیرد. تشخیص بی‌خوابی را می‌توان بدون توجه به اینکه آیا این بیماری به صورت مستقل رخ داده است یا در کنار بیمار دیگری همچون افسردگی شکل گرفته است انجام داد.

زنان با سابقه‌ی داشتن افسردگی، از احتمال بالایی در ابتلا به بی‌خوابی برخوردارند. عواملی همچون استرس، اضطراب، بیماری‌های جسمی و یا مصرف برخی داروهای مشخص ممکن است علائم بی‌خوابی را تشدید بخشند. تقریبا یک سوم بزرگسالان برخی از علائم بی‌خوابی را تجربه می‌کنند و ۶ الی ۱۰ درصد آنان دارای علائمی هستند که گواه کامل داشتن بی‌خوابی است.

علائم بی‌خوابی:

معیارهای تشخیص اختلال بی‌خوابی عبارتند از سخت به خواب رفتن، سخت در خواب ماندن و بیدار شدن زودتر از موعد و ناتوانی در دوباره به خواب بازگشتن. وجود اینگونه اختلالات خواب به صورت مستقیم در عملکرد فرد مبتلا اثر گذاشته و آن فرد ممکن است دچار اختلال عملکرد در حوزه‌های مختلف اجتماعی، علمی، رفتاری و حرفه‌ای شود.

افراد مبتلا به بی‌خوابی معمولا دچار مشکلاتی در انجام مسئولیت‌های روزانه‌ی خود می‌شوند زیرا معمولا به دلیل فقدان خواب احساس خستگی شدیدی دارند و نمی‌توانند تمرکز کافی در کارهای خود داشته باشند.

بی‌خوابی ممکن است موجب کاهش سطح انرژی، تحریک‌پذیری، بی‌نظمی‌های ذهنی، مشکلات در دید، تغییرات موضعی و خستگی شدید شود. گاهی افراد هرچه تلاش بیشتری برای خوابیدن می‌کنند کمتر موفق می‌شوند و زمان زیادی را در رختخواب تلف می‌کنند.

دلایل روانی بی‌خوابی
دلایل روانی بی‌خوابی و شکل بی‌خوابی در افراد مختلف متفاوت است.

بیماران مبتلا به بی‌خوابی با به دست آوردن سابقه‌ی پزشکی دقیق و تاریخ و زمانبندی خواب‌هایشان ارزیابی می‌شوند. این سوابق معمولا توسط خود بیمار و یا شریک او که با او در یک مکان می‌خوابد با در نظر گرفتن کمیت و کیفیت خواب ارائه شود.

ریشه یابی و دلایل روانی بی‌خوابی

یک سری شرایط مشخص احتمال ابتلای افراد به بی‌خوابی را افزایش می‌دهند. برای مثال:

  • افزایش سن (بی‌خوابی معمولا در افراد بالای ۶۰ سال از درصد بالایی برخوردار است).
  • جنسیت زن
  • سابقه‌ی افسردگی

در رابطه با برخی دلایل روانی بی‌خوابی و یا عوامل خارجی دخیل در آن می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • کوفتگی بدن
  • کار شیفتی
  • اختلالات الگوی خواب
  • غم و اندوه
  • افسردگی
  • فشار روحی
  • اضطراب
  • نشاط و هیجان
  • تخت خواب و یا محل خواب نامناسب
  • مصرف نیکوتین، الکل، کافئین، مواد غذایی و یا محرک‌ها در هنگام خواب
  • افزایش سن
  • خواب بیش از حد در طول روز
  • تحریک بیش از اندازه فیزیکی و یا فکری در هنگام خواب
  • قرار گرفتن در معرض نور نامناسب
  • متوقف کردن ناگهانی برخی داروها
  • مصرف داروهای نامناسب
  • داشتن بیماری‌های جسمی دیگر
  • سندرم پای بی‌قرار
  • سکته‌ی مغزی
  • یائسگی و گر گرفتگی
  • شرایط بد گوارشی
  • مشکلات تنفسی
  • دردهای مزمن در نقاط مختلف بدن همچون ابتلا به میگرن

بی‌خوابی اپیزودیک و یا بسته به شرایط معمولا خود به خود و با حل شدن عوامل دخیل در آن بهبود می‌یابند. از عوامل دخیل در این اختلال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • استرس
  • سر و صدای محیط اطراف
  • دماهای غیرطبیعی محیط
  • عوارض جانبی مصرف دارو
  • کوفتگی شدید بدن

بی‌خوابی مزمن پیچیده‌تر است و اغلب به دنبال ترکیبی از عوامل دخیل از جمله اختلالات جسمی و یا روانی می‌باشد. یکی از شایع‌ترین دلایل روانی بی‌خوابی مزمن افسردگی می‌باشد. علاوه بر این داشتن بیماری‌های حاد جسمی و سوء مصرف الکل و مواد مخدر نیز از جمله دلایل شایع بی‌خوابی به شمار می‌رود.

برخی رفتارها ممکن است موجب افزایش بی‌خوابی شوند و بر مشکلات بی‌خوابی شما بیفزایند:

  • نگرانی در مورد مشکلات بی‌خوابی که خواهید داشت.
  • نوشیدن الکل قبل از خواب
  • سیگار کشیدن قبل از خواب
  • چرت زدن بیش از حد در طول روز
  • برنامه‌های خواب و بیداری نامنظم

کاهش چنین رفتارهایی معمولا موجب بهبود الگوی خواب شما خواهد شد و از طرفی اگر دلایل روانی بی‌خوابی خود را شناخته و سعی کنید ریشه‌ی این دلایل را حل کنید مطمئنا بر این مشکل فائق خواهید آمد.

 

 

 

یه خبر خوب

فول فکر امکان استفاده از مشاوره روانشناسی بصورت آنلاین و با استفاده از روانشناسان باتجربه فراهم کرده. شما می توانید از طریق گفتگوی متنی و صوتی با مشاوران ارتباط برقرار نمایید.