Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
ثبت نام در طرح درمانی جامع مشاوره
افسردگی کودکان

رزرو وقت مشاوره حضوری

آیا افسردگی علت رفتار غیر عادی کودکتان است؟

همه‌ی ما در دوره‌هایی از زندگیمان احساس ناراحتی و افسردگی می‌کنیم. ممکن است که این احساس به دلیل آن باشد که در آن دوره شرایط بر وفق مرادمان نیست، آسیب دیده‌ایم یا شخصی عزیز را از دست داده‌ایم. کودکان نیز از این جریان مستثنی نیستند. ممکن است برای اکثر ما افسردگی کودکان موضوعی عجیب و دور از ذهن باشد. کودکان معمولا انسان‌هایی شاد تصور می‌شوند که متوجه مسائل رنج‌آور زندگی نمی‌شوند و به همین دلیل از افسردگی در امانند. این تصور در اکثر موارد صادق نیست. افسردگی کودکان در دو دهه‌ی اخیر بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. این افسردگی حدود 2 درصد از کودکان در سنین پیش دبستانی و مدرسه را در بر می‌گیرد. در ادامه سعی میکنیم افسردگی کودکان، علل آن و نشانه‌هایش را در کنار داستانی از این اختلال بررسی کنیم.

کاهش اشتها در کودکان مبتلا به افسردگی
کاهش اشتها در کودکان مبتلا به افسردگی

جین، دختربچه‌ای که غذا نمی‌خورد

جین دختر بچه‌ی قفقازی 4 سال و 8 ماهه‌ای است که توسط پدر و مادرش به کلینیک سلامت روان نوزاد/ پیش دبستانی آورده شد. دلیل این مراجعه نگرانی پدر و مادر از تحریک‌پذیری بیش از حد کودکشان، دوره‌های کنار کشیدن اجتماعی، منفی‎گرایی و دوره‌های کاهش اشتهایی بود که در آن فرزندشان حتی به غذاهای مورد علاقه‌اش هم تمایلی نشان نمی‌داد. این رفتارها از سن 3 سالگی مورد توجه والدین جین قرار گرفته بوده و تا تبدیل شدن به سرچشمه‌ی مشکلات خانواده افزایش یافته بودند. جین نصف هفته را به پیش دبستانی می‌رود و هیچ مشکلی در آن جا گزارش نشده است. تاریخچه‌ی اختلال‌های عاطفی این خانواده در دسترس است. هر دوی والدین او کار می‌کنند و هیچ عامل استرس روانی-اجتماعی برای آن‌ها موجود نیست. همچنین دو خواهر و برادر بزرگ‌تر او به خوبی در حال رشد هستند و هیچ مشکل رفتاری یا احساسی ندارند.

تحریک‌پذیری، از نشانه‌های افسردگی در جین
تحریک‌پذیری، از نشانه‌های افسردگی در جین

 

در مصاحبه‌های بعدی پدر و مادر جین توضیح دادند که دخترشان به کوچک‌ترین عوامل ناراحت‌کننده با ناراحتی یا عصبانیت شدیدی که معمولا چندین ساعت ادامه می‌یابد، پاسخ می‌دهد. به همراه این نشانه‌ها کمبود تمایل به فعالیت‌ها و بازی نیز مورد توجه آن‌ها قرار گرفته بود. کودک در حین بازی به همراه هر یک از والدینش مورد مشاهده قرار گرفت. این مشاهدات مشخص کرد که او بازی نمایشی متناسب با سن خود و توانمندی‌های حرکتی و زبانی مناسبی داشت. با این حال یک اشتغال قبلی با موضوعات منفی بازی و افکار بدبینانه در او قابل توجه بود. با وجود درگیر بودن در بازی، جین به طرزی غیرعادی ساکت و کنار کشیده بود. این حالت خلقی در حین بازی با هر دو والد در او باقی ماند. با وجود علاقه‌ی جین به بازی، اشتیاق متناسب با سنش در طول بازی در او وجود نداشت.

کودکان افسرده ممکن است به یک والد بچسبند.
کودکان افسرده ممکن است به یک والد بچسبند.

افسردگی کودکان چیست؟

افسردگی قابل توجه از لحاظ بالینی به طور کلی با شدت آن شناخته می‌شود. این شدت باید به حدی باشد که در توانایی عملکرد افراد تاثیر بگذارد. این اختلال در کودکان در هر سنی نسبتا معمول بوده و به نظر می‌رسد در کودکان و نوجوانان رو به افزایش است. کودکان افسرده ممکن است که وانمود کنند مریض هستند، از رفتن به مدرسه اجتناب کنند، به یک والد بچسبند یا از مرگ یک والد احساس نگرانی کنند. کودکان بزرگتر ممکن است ترشرویی کرده، در مدرسه دردسر درست کنند، منفی و بدخلق باشند و احساس درک نشدن داشته باشند. به دلیل تنوع رفتارهای معمول در مراحل مختلف کودکی، تشخیص این که آیا کودک در حال پشت سر گذاشتن یک دوره است یا از افسردگی رنج می‌برد دشوار است.

کودکان افسرده از فعالیت‌های اجتماعی کنار می‌کشند.
کودکان افسرده از فعالیت‌های اجتماعی کنار می‌کشند.

افسردگی کودکان چه نشانه‌هایی دارد؟

توضیح این که کودکان چه احساسی دارند برای آن‌ها معمولا دشوار است. این موضوع به خصوص در زمان تجربه‎ی افسردگی بیشتر صدق می‌کند. با این حال تعدادی نشانه و علامت کلیدی وجود دارد که می‌توان به دنبال آن‌ها گشت. این نشانه‌ها به خصوص زمانی که برای چند هفته ادامه می‌یابند و خارج از شخصیت کودک شما هستند قابل توجهند. کودکان دچار افسردگی ممکن است:

  • انرژی کمی داشته و به سختی تشویق شوند.
  • به راحتی علاقه‌شان به فعالیتی که قبلا دوستش داشتند را از دست بدهند.
  • در گوش دادن و تمرکز کردن روی تکالیف دچار مشکل باشند.
  • نظرات منفی راجع به خود بگویند.
  • از موقعیت‌های اجتماعی کنار کشیده و نمی‌خواهند با دوستان خود زمان بگذرانند.
  • بیشتر به دنبال نقاط منفی در هر موقعیت بگردند.
افسردگی ممکن است باعث کاهش تمرکز کودکان شود.
افسردگی ممکن است باعث کاهش تمرکز کودکان شود.
  • به سختی راضی بشوند.
  • تحریک‌پذیر بوده و زود ناراحت یا اذیت شوند.
  • ناراحت به نظر رسیده و زود به گریه افتاده و دیر آرام شوند.
  • هیچ علاقه‌ای به خوردن غذا نداشته باشند یا بیش از حد غذا بخورند.
  • در به خواب رفتن، در خواب ماندن، زود بیدار شدن یا خواب بیش اندازه مشکل داشته باشند.

بسیاری از علائمی که در بالا ذکر شد در داستان جین نیز قابل فهم است. با مراجعه به این داستان می‌توان نشانه‌هایی مانند تحریک‌پذیری، غذا نخوردن، منفی نگری و عدم علاقه به شرکت در فعالیت‌های اجتماعی را در این کودک تشخیص داد.

دلایل افسردگی کودکان و عوامل خطر آن کدامند؟

افسردگی کودکان یک دلیل مشخص ندارد. افرادی که به این اختلال دچار هستند تعدادی از عوامل زیستی، روان‌شناختی و محیطی را که در شکل‌گیری آن شرکت دارند، دارا هستند. از لحاظ زیستی افسردگی با کمبود انتقال‌دهنده‌ی عصبی سروتونین در مغز، کوچک بودن بخش‌هایی از آن و فعالیت افزایش‌یافته در سایر بخش‌های آن ارتباط دارد. به نظر می‌رسد کودکانی که یکی از والدینشان به افسردگی دچار هستند نیز 4 برابر بیشتر احتمال ابتلا به این اختلال در آن‌ها وجود دارد. در داستان جین به نظر می‌رسد که والدین و اعضای خانواده‌ی او از این جهت سالم باشند و دلیل ابتلا به افسردگی را باید در موارد دیگری جستجو کرد.

داشتن والد افسرده احتمال ابتلا به افسردگی در کودک را افزایش می‌دهد.
داشتن والد افسرده احتمال ابتلا به افسردگی در کودک را افزایش می‌دهد.

تشخیص افسردگی در دخترها بیش از پسرها صورت می‌گیرد. به نظر می‌رسد این موضوع به دلیل تفاوت‌های زیستی مرتبط با جنسیت و تفاوت در نحوه‌ی ادراک تجربیات و واکنش نشان دادن به آن‌ها در دخترها و پسرهاست.

از عوامل دیگر افسردگی کودکان می‌توان به عوامل روان‌شناختی اشاره کرد. این علائم شامل عزت نفس پایین، تصویر بدنی منفی، انتقاد بیش از حد از خود و احساس عدم توانایی در مواجهه با اتفاقات منفی می‌شوند. کودکانی که از اختلال رفتاری، اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی، اضطراب بالینی، مشکلات شناختی یا یادگیری رنج می‌برند نیز به دلیل دردسر در شرکت در فعالیت‌های اجتماعی، بیشتر در معرض ابتلا به افسردگی هستند.

افسردگی می‌تواند واکنشی به استرس‌های زندگی مانند بحران باشد. از جمله این استرس‌ها می‌توان به سوءاستفاده‌ی کلامی، فیزیکی و جنسی، مرگ یک شخص عزیز، مشکلات مدرسه، مورد قلدری قرار گرفتن یا رنج کشیدن از فشار گروه همسالان اشاره کرد. کودکانی که پس از مهاجرت سعی در سازگار شدن با فرهنگ کشور جدید دارند، بیشتر در معرض ابتلا به افسردگی کودکان هستند.

 

یه خبر خوب

فول فکر امکان استفاده از مشاوره روانشناسی بصورت آنلاین و با استفاده از روانشناسان باتجربه فراهم کرده. شما می توانید از طریق گفتگوی متنی و صوتی با مشاوران ارتباط برقرار نمایید.