Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
ثبت نام در طرح درمانی جامع مشاوره
افسردگی پس از زایمان

رزرو وقت مشاوره حضوری

افسردگی پس از زایمان: چگونه افسردگی پس از تولد کودکمان را تشخیص داده و از آن گذر کنیم؟

تجربه‌ی مادر شدن از منحصر به فردترین تجربیات هر زنی در طول زندگی است. همه‌ی ما داستان اولین در آغوش گرفته شدن توسط مادرانمان و حس فوق‌العاده‌ی آن‌ها در آن لحظه را بارها شنیده‌ایم. اما حس مثبت زایندگی و محبت مادرانه تنها بخش این تجربه نیست. مسائلی مانند حالت تهوع، ویار کردن و تغییرات مرتب حالات روانی جنبه‌هایی منفی از تجربه‌ی مادر شدن هستند که آگاهی از آن‌ها تقریبا فراگیر است. یکی از جنبه‌های منفی در این تجربه که آگاهی کمتری درباره‌ی آن وجود دارد، افسردگی پس از زایمان یا همان PPD است. این حالت ناشی از تغییرات هورمونی، محیطی و احساسی پس از تولد فرزند بوده که گاهی با ادامه یافتن گرفتگی خلق پس از زایمان (Baby Blues) شکل می‌گیرد. افسردگی در دوران بارداری نیز از عواملی است که احتمال ابتلا به این اختلال را افزایش می‌دهد. در مطلب پیش رو افسردگی پس از زایمان و مباحث پیرامون آن را بیشتر معرفی می‌کنیم.

تجربه‌ی منحصر به فرد زندگی زنان، مادر شدن
تجربه‌ی منحصر به فرد زندگی زنان، مادر شدن

مادری که در ناامیدی غوطه‌ور شد

شریل آر زاودرر در مقاله‌ی خود با عنوان «یک مطالعه‌ی موردی درباره‌ی افسردگی بعد از زایمان و دلبستگی تغییریافته‌ی مادر و نوزاد» داستان مادری را تعریف می‌کند. استفانی به دلیل احساسات پیچیده و افسردگی پس از زایمان خود به او مراجعه کرده است. زاودرر این مورد را به شرح زیر تعریف می‌کند:

«استفانی مادر 29 ساله‌ای بود که به تازگی بچه‌دار شده و نام دخترش اِما بود. او زمانی برای درمان به من مراجعه کرد که دخترش 6 هفته داشت و خودش علائم شدیدی از افسردگی نشان می‌داد. این علائم در دو هفته‌ای که گذشته بود، ادامه داشتند. علائم او شامل مشکل در خواب، از دست دادن اشتها و حملات اضطرابی می‌شد. استفانی درباره‌ی نداشتن احساسات نرمال راجع به اِما شکایت می‌کرد. او احساس می‌کرد که گویا اِما بچه‌ی خودش نیست و او کاملا غریبه است. استفانی به من گفت که هیچ کدام از احساسات قبلی را که در دوران حاملگی خود داشت دیگر ندارد. با وجود این که او با کودکش در رحم احساس نزدیکی و وابستگی داشت اما حالا همه‌ی آن احساسات محو شده بودند.

عدم احساس وابستگی و نزدیکی به کودک پس از زایمان
عدم احساس وابستگی و نزدیکی به کودک پس از زایمان

استفانی که تمام روز با کودکش تنها بود، از حقایق نگهداری از فرزند خسته شده بود. او احساس می‌کرد که اِما کنترل زندگی‌اش را در دست گرفته است. استفانی در نقش جدیدش گم شده بود و کسی را نداشت که با او در میان بگذارد. به این ترتیب روز به روز شروع به افسرده شدن کرد. صبح‌ها لباس‌هایش را عوض نمی‌کرد و پس از مدتی حمام هم نمی‌رفت. او کم کم از خواب‌های هر از چندگاهی نیز فاصله گرفت و دیگر اصلا نمی‌خوابید. استفانی هر از گاهی بدون کنترل خودش به خواب می‌رفت و با حمله‎ی اضطرابی شدید از خواب می‌پرید. تلویزیون و تبلیغات مادرانی را نشان می‌دادند که با عشق فرزندانشان را درآغوش می‌کشیدند و این موضوع استفانی را به سمت ناامیدی هل می‌داد.»

کمبود خواب و اضطراب از نشانه‌های افسردگی پس از زایمان
کمبود خواب و اضطراب از نشانه‌های افسردگی پس از زایمان

در ادامه زاودرر درباره‌ی ظاهر آشفته‌ی استفانی، به همراه نداشتن کودکش، نگهداری فامیل از کودک او و عدم توانایی‌ در برقراری ارتباط اجتماعی با دختربچه‌اش صحبت می‌کند.

افسردگی پس از زایمان چیست؟

افسردگی پس از زایمان اختلالی خلقی است که ترکیب پیچیده‌ای از تغییرات فیزیکی، احساسی و رفتاری را در بر می‌گیرد. در حقیقت این اختلال نوعی از افسردگی است که چهار هفته پس از زایمان در مادران شکل می‌گیرد. تشخیص این اختلال تنها به زمان وقوع آن محدود نمی‌شود، بلکه شدت آن نیز در تشخیص اهمیت بالایی دارد. همان طور در ارتباط با استفانی دیدیم شدت اختلال به حدی بود که زندگی روزمره‌ی او را بر هم زده بود. نکته‌ای که در ارتباط با این اختلال اهمیت دارد، تمایز آن از گرفتگی خلق پس از زایمان است.

افسردگی پس از زایمان زندگی روزمره‌ی فرد را بر هم می‌زند.
افسردگی پس از زایمان زندگی روزمره‌ی فرد را بر هم می‌زند.

گرفتگی خلق پس از زایمان یا همان Baby Blues خفیف‌ترین حالت اختلالات پس از زایمان است که حدود 50 تا 75 درصد از همه‌ی مادران آن را تجربه می‌کنند. این حالت که دارای نشانه‌هایی خفیف‌تر از افسردگی پس از زایمان است تقریبا در همه‌ی مادرها از همان روزها و ساعت‌های اولیه‎ی زایمان بروز پیدا می‌کند. در این زمان مادرانِ تازه احساس خستگی مفرط، بغض، استرس، تمایل به انزوا و شکنندگی احساسی دارند. اگر با گذشت روزها این حالت کنار نرود یا شدیدتر بشود، احتمالا فرد به افسردگی پس از زایمان دچار است.

نشانه‌ها و علائم افسردگی پس از زایمان و گرفتگی خلق پس از زایمان

گرفتگی خلق پس از زایمان با علائمی مانند تغییرات دائمی حالت‌های روانی، اضطراب، ناراحتی، تحریک‌پذیری، احساس خستگی مفرط، گریه کردن، تمرکز کاهش‌یافته، مشکلات اشتها و مشکلات به خواب رفتن همراه است. در حالی که افسردگی پس از زایمان علائمی گسترده‌تر و شدیدتر را شامل می‌شود:

  • حالت افسردگی یا تغییر حالت‌‌های شدید روانی
  • گریه کردن افراط شده
  • مشکل ارتباط برقرار کردن با کودک
  • کنار کشیدن و دوری کردن از خانواده و دوستان
  • از دست دادن اشتها یا غذا خوردن بسیار بیشتر از حد معمول

    از دست دادن اشتها در افسردگی پس از زایمان
    از دست دادن اشتها در افسردگی پس از زایمان
  • عدم توانایی در خوابیدن یا خوابیدن بیش از حد
  • خستگی طاقت‌فرسا یا از دست دادن انرژی
  • کاهش یافتن علاقه یا لذت در فعالیت‌هایی که فرد قبلا از آن‌ها لذت می‌برد
  • تحریک‌پذیری و خشم شدید
  • ترس از مادر خوب نبودن
  • احساس بی‌ارزشی، خجالت، گناه یا بی‌کفایتی
  • کاهش توانایی در واضح فکر کردن، تمرکز کردن یا تصمیم گرفتن
  • اضطراب شدید یا حمله‌های اضطرابی
  • فکر صدمه زدن به خود یا کودک
  • فکرهای تکرارشونده درباره‌ی مرگ یا خودکشی
فکرهای تکرارشونده درباره‌ی مرگ یا خودکشی در ذهن مادر
فکرهای تکرارشونده درباره‌ی مرگ یا خودکشی در ذهن مادر

حال به داستان استفانی و اِما برگردیم. همانطور که گفته شد بسیاری از نشانه‌های بالا از جمله مشکلات شدید خواب، غذا خوردن، برقراری ارتباط با کودک، اضطراب و حمله‌های اضطرابی، عدم توانایی تصمیم‌گیری و غیره در استفانی دیده می‌شود. زمانی که فرد یا اطرافیان فرد متوجه این دست حالات و نشانه‌ها می‌شوند، باید آن را زنگ خطری حساب کنند که منجر به استفاده از کمک‌های تخصصی می‌شود.

راه‌هایی برای پشت سر گذاشتن افسردگی پس از زایمان

یک دلبستگی ایمن با فرزندتان بسازید.

همان طور که در رابطه با استفانی متوجه شدیم، مادری که به افسردگی پس از زایمان دچار می‌شود، دلبستگی ایمنی نیز با فرزندش ایجاد نمی‌کند. دلبستگی در واقع به شکل‌گیری ارتباط عاطفی بین مادر و فرزند اشاره دارد. این موضوع از طریق پاسخگویی مادر به نیازهای فیزیکی و احساسی کودک در شرایط گوناگون امکان‌پذیر می‌شود. ایجاد دلبستگی تنها برای کودک مثبت نیست. در حقیقت شکل‌گیری آن با آزاد کردن اندورفین در بدن مادر باعث احساس شادی و اعتماد به نفس مادر می‌شود.

روی کمک و حمایت دیگران حساب کنید.

از آن جایی که ذات انسان اجتماعی است، برقراری ارتباط با دیگران نیز برای او مفید است. این ارتباط‌ها استرس افراد را سریع‌تر و موثرتر تخلیه می‌کنند. برای به دست آوردن ارتباط با دیگران و کمک گرفتن از آن‌ها پس از زایمان نکاتی را باید در نظر بگیرید. از جمله این نکات قرار دادن روابط در اولویت، نگه نداشتن احساسات برای خود و پیوستن به گروه‌های مادران است.

شرکت در گروه‌های حمایتی برای مادران
شرکت در گروه‌های حمایتی برای مادران

از خودتان مراقبت کنید.

تغییرات ساده در سبک زندگی و مراقبت روزانه از خود در پشت سر گذاشتن افسردگی پس از زایمان بسیار مفید است. در این راستا می‌توانید کار خانه را کم کرده و خودتان و کودکتان را در اولویت قرار دهید، زمانی را برای ورزش اختصاص داده و مرتب تمرین ذهن‌آگاهی انجام دهید. همچنین خواب خود را بر هم نزنید و زمانی را به خودتان اختصاص دهید. بیرون رفتن نیز می‌تواند بسیار مفید باشد.

زمانی را به رابطه‌تان با همسرتان اختصاص دهید.

بسیاری از طلاق‌ها پس از تولد فرزند اتفاق می‌افتند. دلیل این موضوع آن است که نیازهای کودک در راه رابطه‌ی آن‌ها قرار می‌گیرد مگر آن که زن و شوهر زمان، انرژی و فکر خود را برای نگهداشتن ارتباطشان صرف کنند. در این راستا حواستان باشد که خستگی ناشی از نگهداری کودکتان را از طریق دعوا با همسرتان تخلیه نکنید. همچنین درباره‌ی مسائل مختلف با یکدیگر صحبت کرده و زمان‌هایی را دوتایی بگذرانید.

یه خبر خوب

فول فکر امکان استفاده از مشاوره روانشناسی بصورت آنلاین و با استفاده از روانشناسان باتجربه فراهم کرده. شما می توانید از طریق گفتگوی متنی و صوتی با مشاوران ارتباط برقرار نمایید.