Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
ثبت نام در طرح درمانی جامع مشاوره
اختلال شخصیتی پارانوئید

رزرو وقت مشاوره حضوری

چگونگی تشخیص و درمان اختلال شخصیتی پارانوئید

اختلال شخصیتی یا بدگمانی را شاید بتوان حاصل واکاوی‌های بیش ازحد افراد در مورد دیگران دانست. تا جایی‌که افراد مبتلا به این اختلال دچار بدبینی و بدگمانی شدید نسبت به دیگران می‌شوند و از این رو دچار شک تردید در رابطه با افراد می‌شوند. در حالت‌های پیشرفته‌تر این اختلال، فرد دائما حس میکند که اطرافیان او قصد دسیسه، خیانت یا حتی آسیب رساندن نسبت به او را دارند و به همین جهت افراد مبتلا به اختلال شخصیتی پارانوئید کم کم دایره ارتباطات خود را محدودتر می‌کنند و حتی شاید در آخر به تنهایی به ادامه حیات خویش می‌پردازند.

داشتن سطحی از بدگمانی در هر فردی کاملا عادی و در برخی موارد و موقعیت‌ها، مانند ابتدای دوران شراکت و اعتماد به فردی ناآشنا، ضروری است. اما افراد مبتلا به اختلال شخصیتی پارانوئید، این حس طبیعی را کاملا شدت می‌بخشند تا جایی‌که برایشان مشکل ساز می‌شوند.

همان‌طور که قبلا نیز اشاره شد، در افراد مبتلا به این اختلال، احساسات ساده و روزمره افراد تبدیل به هراس‌انگیزترین ویژگی‌های آن‌ها می‌شود. بیماران پارانوئیایی، افراد مناسبی برای روابط طولانی مدت نیستند و این پیامد واکنش‌های شدید و بدبینانه‌ی آن‌ها نسبت به رفتار‌‌های کاملا عادی و بی‌‌‌منظور اطرافیان است که این عملکرد‌ها را بطور بالقوه یک خط شدید برای خود می‌پندارند و از‌این رو شروع به پیش داوری و فکر‌‌های منفی و خطرناک کردن درمورد دیگران می‌کنند. بدتر این‌که بجای بیان احساس خود و یا مشکل، به قضاوت درمورد دیگران و شروع به تصور و تخیلات بسیار منفی درمورد اطرافیان خود می‌کنند.

از آن‌رو که افراد مبتلا به اختلال شخصیتی پارانوئید شدیدا نسبت به دیگران بی‌اعتماد هستند، ناچار هستند که شخصیت خود را بنوعی تقویت کنند که کمترین احتیاج را نسبت به دیگران داشته باشند و بطور مستقل بتوانند از عهده کار‌های خود برآیند؛ چراکه این افراد قادر به همنشینی‌های طولانی و عضویت در جمع‌های مختلف نیستند. این استقلال باید تا حدی باشد که بتوانند کاملا بی‌نیاز از دیگران کار‌های خود را پیش ببرند. این قدرت و یا تمایل به قدرت در افراد مبتلا باید تا حدی زیاد باشد که آنها قادر باشند، افراد اطراف خود را نیز تحت کنترل خود درآورند.

پارانوئیایی‌ها شدیدا ایرادگیر و منتقد از دیگران هستند و به هیچ وجه قادر به همکاری با دیگران نیستند و تحت هیچ شرایطی، روحیه انتقاد‌‌پذیری ندارند. فرد مبتلا به این اختلال بخاطر داشتن یک الگوی پایدار احساسی بدبینانه نسبت به اطرافیان خود، رفته رفته از جامعه اطراف خود دور می‌شود.

از نشانه های اختلال شخصیتی پارانوئید، قابل قبول ندانستن ارزشمند و قابل اعتماد ندانستن اطرافیان است.
از نشانه های اختلال شخصیتی پارانوئید، قابل قبول ندانستن ارزشمند و قابل اعتماد ندانستن اطرافیان است.

علائم اختلال شخصیتی پارانوئید

پارانوئیا اصولا یک بی‌اعتمادی و شکاکیت نسبت به دیگران است و این تاحدی است که فرد مبتلا در مقابل دیگران گارد می‌گیرند و حتی در برخی موارد حالت تهاجمی نیز به خود می‌گیرند. این اختلال عموما در اوایل دوره بلوغ ظاهر می‌شود. برای تشخیص اینکه فردی مبتلا به این نوع اختلال است یا نه، باید حداقل چهار مورد از علائم زیر را در فرد مورد نظر مشاهده کنیم:

  • شکاکیت بدون دلیل نسبت به دیگران به این دلیل که آن‌ها در حق فرد مبتلا خیانت، ظلم و یا فریب‌کاری می‌کنند
  • قابل قبول، ارزشمند و قابل اعتماد ندانستن اطرافیان
  • بی اعتمادی نسبت به دیگران به دلیل اینکه تصور می‌کند دیگران به او خیانت خواهند کرد
  • توجه و واکاوی عوامل منفی و در برخی موارد غیر واقعی درمورد وقایع پیرامون خود
  • خجالت زدگی دائمی
  • با تصور اینکه دیگران به محبوبیت و اعتبار او حمله می‌کنند عصبانی می‌شود و در برخی موارد به آن‌ها حمله می‌کند
  • سوء ظن های مکرر و بدون توجیه، درباره ی وفاداری همسر یا دوستان خود

تشخیص قطعی این اختلال شخصیتی پارانوئید براحتی تشخیص اختلال‌هایی مانند اسکیزوفرنی یا افسردگی نیست؛ که علت آن هم وجود علائم قابل تشخیص و مشهود در اختلالاتمذکور می‌باشد. از آنرو که اختلالات شخصیتی همراه با الگو های شخصیتی و احساسی بلند مدت و با ثبات می‌باشند، تشخیص قطعی آن‌ها در بزرگسالی مقدور می‌شود.

تشخیص و اعلام وجود اختلال در شخصی قبل از دوران بزرگسالی به احتمال زیاد با اشتباه همراه خواهد بود؛ چراکه فرد در کودکی یا دوران بلوغ دائما دستخوش تغییرات ناشی از رشد می‌باشد و علائم مشکوک مشاهده شده ممکن است ناشی از این تغییرات طبیعی دوران بلوغ باشد، مگر این‌که این تغییرات و خلق و خو‌ها حداقل یک سال در رفتار فرد بطور ثابت باقی بمانند. این نوع اختلال در مردان بیشتر از زنان شایع است.

مانند سایر اختلالات شخصیتی، اختلال شخصیتی پارانوئید هم با افزایش سن، کمتر می‌شود؛ با بررسی‌های صورت گرفته اکثر علائم این نوع اختلال در سنین چهل تا پنجاه سالگی از بین می‌روند و فقط در مواردی که اختلال بسیار شدید باشد، علائم تا سنین بالا خود را حفظ می‌کنند.

چگونگی تشخیص اختلال شخصیتی پارانوئید

این نوع اختلال هم مانند سایر انواع اختلالات، توسط روان‌شناس یا روان‌پزشک متخصص و مجرب قابل تشخیص و درمان است. معمولا پزشکان عمومی در‌حدی آموزش ندیده‌اند که بتوانند این نوع اختلالات را تشخیص دهند و درمان کنند. بنابراین حتی اگر از پزشک عمومی یا پزشک خانوادگی خود درمورد این اختلال مشاوره می‌گیرید، باید در مراحل بعدی به پزشک متخصص مراجعه کنید؛ چراکه هیچ آزمایش، تست خون و یا تست ژنتیکی وجود ندارد که این نوع اختلالات را تشخیص دهد. بنابه همین دلیل، مراجعه به پزشک متخصص امری الزامی می‌باشد.

افراد معمولا پیگیر درمان این نوع اختلالات نمی‌شوند، چراکه نشانه‌های چندان مشهودی از این مشکل را نمی‌بینند و این رویه را تا زمانی ادامه می‌دهند که دیگر مشکلات جدی‌تری گریبان‌گیرشان می‌شود که از جمله این مشکلات می‌توان به اختلالات رفتاری ناشی از این بیماری اشاره کرد.

معالجه اساسی که توسط روان‌شناس یا روان‌پزشک متخصص انجام می‌گیرد، علائم موجود در شما را با علائم موجود در لیست انطباق می‌دهد و پس از بررسی‌های علمی نظر نهایی خود را درمورد بیماری و روش‌های درمان آن بیان می‌کند.

دلایل بوجود آمدن اختلال شخصیتی پارانوئید

افراد مبتلا به اختلال شخصیتی پارانوئید شدیدا نسبت به دیگران بی‌اعتماد هستند
افراد مبتلا به اختلال شخصیتی پارانوئید شدیدا نسبت به دیگران بی‌اعتماد هستند

دانشمندان و محققان تابحال به دلیل ریشه‌ای بوجود‌آورنده این اختلال پی نبرده‌اند، اما نظریه‌های زیادی درمورد دلایل بوجود آمدن این اختلال وجود دارد. بیشتر این نظریه‌ها درزمینه علل ژنتیکی، روانی و اجتماعی فرد می‌باشد. با قبول این نظریه به این اصل می‌رسیم که هیچکدام از این عوامل به‌تنهایی باعث بروز این اختلال نمی‌شوند؛ بلکه مجموعه‌ای از علت‌های ژنتیکی، روانی و اجتماعی موجب بوجود آمدن این مشکلات می‌شوند.

روش‌های درمان اختلال شخصیتی پارانوئید

همانطورکه قبلا هم ذکر شد، جهت انجام هرگونه اقدام درمانی درجهت بهبود این نوع اختلال بایر به روان‌شناس و روان‌پزشک متخصص مراجعه کرد. دو راه روان‌درمانی و دارو‌درمانی برای درمان و مقابله با این نوع اختلال پیشنهاد می‌شود که در زیر به بررسی و توضیح هرکدام از این موارد می‌پردازیم:

روان‌درمانی

در این نوع روش درمانی فرد مبتلا در قالب جلسات مرتب و برنامه‌ریزی شده با پزشک خود ملاقات می‌کند و پروسه مشاوره و درمان انجام می‌گیرد. بطوریکه، پزشک با صحبت و بررسی عوامل و دلایل ریشه‌ای این اختلال سعی در ریشه‌یابی و کمک به بیمار خود را دارد. در این نوع درمان، بررسی مسائل موجود در کودکی و زمان بلوغ از اهمیت بسیاری برخوردار می‌باشد؛ چراکه شخصیت هر فرد در این دوران است که شکل می‌گیرد.

دارو‌درمانی

اساسا برای درمان این نوع اختلال، دارو‌درمانی توصیه نمی‌شود؛ چراکه ممکن است دارودرمانی باعث بروز سوءظن غیر ضروری در فرد شود و پروسه درمان را مختل کند و فرآیند درمان را متوقف سازد. دارودرمانی صرفا درمواقعی مجاز می‌باشد که توسط پزشک متخصص و برای موقعیت های ضروری تجویز شده باشد تا برای مدت کوتاه و معینی رفتار فرد تحت کنترل خود باشد.

دارو های ضد اضطراب مانند دیازپام برای تجویز، مورد مناسبی است؛ البته آن هم در مواقعی که فرد نمیتواند کنترل اعمال خود را حفظ کند و برای کمک به بهبود این وضعیت فرد می‌توان از این دارو استفاده کرد. همچنین داروهای ضد روان‌پریشی مانند هالوپریدول می‌توانند به فرد در کنترل اعمال خود یاری برسانند.

یه خبر خوب

فول فکر امکان استفاده از مشاوره روانشناسی بصورت آنلاین و با استفاده از روانشناسان باتجربه فراهم کرده. شما می توانید از طریق گفتگوی متنی و صوتی با مشاوران ارتباط برقرار نمایید.